Khi mới nhập hàng, nhiều bạn thấy các thuật ngữ trong logistics khá khô khan và rối rắm. Nhưng chỉ cần nhầm hai chữ FOB và CIF, số tiền chênh lệch có thể lên tới vài chục triệu. Đội ngũ chúng tôi từng gặp không ít chủ shop gật đầu ngay khi đối tác ghi “giá FOB” hay “giá CIF”. Đến lúc hàng về mới phát hiện chi phí phát sinh khác hẳn con số họ đã tính trong đầu. Vì vậy, bài này chúng tôi muốn giải thích hai thuật ngữ thật đơn giản, bám sát thực tế nhập hàng.
Thuật ngữ logistics FOB và CIF để làm gì
FOB và CIF đều là điều khoản thương mại quốc tế, thuộc bộ Incoterms do Phòng Thương mại Quốc tế ban hành. Chúng trả lời hai câu hỏi cốt lõi: ai trả chi phí và ai gánh rủi ro tại từng đoạn đường hàng đi qua. Nếu chưa nắm chắc, bạn rất dễ bỏ sót một khoản tiền mà không hề hay biết.
Điều này đặc biệt hay xảy ra với người kinh doanh online nhỏ lẻ. Họ thường chưa có nhiều kinh nghiệm làm việc với đơn vị vận chuyển, cũng chưa quen đọc báo giá quốc tế. Một dòng FOB hay CIF nhỏ trong báo giá có thể làm thay đổi tổng chi phí của cả lô hàng.
Hiểu đúng thuật ngữ giúp bạn biết mình đang mua theo loại giá nào. Từ đó, bạn có thể so sánh báo giá giữa các nhà cung cấp một cách công bằng, thay vì chỉ nhìn vào con số ở dòng đầu tiên.
FOB là gì và trách nhiệm của từng bên
FOB là viết tắt của “Free On Board”, nghĩa là giao hàng lên tàu tại cảng xuất. Theo điều khoản này, người bán lo đưa hàng từ kho đến cảng, làm thủ tục xuất khẩu và xếp hàng lên tàu. Khi hàng đã nằm trên boong tàu, phần việc của người bán coi như xong.
Từ thời điểm đó, người mua phải tự lo cước vận chuyển biển, bảo hiểm hàng hóa và thủ tục nhập khẩu tại cảng đích. Nhiều bạn mới làm thường quên khoản bảo hiểm này. Đến khi container gặp sự cố mới thấy tiếc.
- Người bán: đóng gói, đưa hàng đến cảng xuất, làm hải quan xuất khẩu.
- Người mua: thuê tàu, mua bảo hiểm, chịu rủi ro từ khi hàng lên tàu.
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, nếu nhập theo FOB thì nên hỏi kỹ đơn vị vận chuyển về gói bảo hiểm ngay từ đầu. Đừng đợi đến lúc có chuyện mới bắt đầu tìm hiểu, vì khi đó mọi lựa chọn đều đã muộn.
Chúng tôi từng theo dõi một khách hàng nhỏ nhập lô phụ kiện nội thất theo FOB. Trong lúc bốc xếp ở cảng, hàng bị ướt vì mưa lớn. Vì không mua bảo hiểm riêng, họ phải tự gánh toàn bộ thiệt hại. Từ đó, họ luôn đọc kỹ điều khoản bảo hiểm trước khi ký bất kỳ hợp đồng nào.
CIF là gì và khác FOB ở điểm nào
CIF là viết tắt của “Cost, Insurance and Freight”, tức giá hàng, bảo hiểm và cước phí đến cảng đích. Điểm khác biệt lớn nhất so với FOB nằm ở chỗ người bán lo luôn cước vận chuyển đường biển và bảo hiểm đến cảng đích. Các khoản này được cộng sẵn vào giá bán, còn người mua chỉ cần nhận hàng tại cảng.
Cách này nghe có vẻ tiện. Tuy nhiên, giá CIF thường cao hơn giá FOB tương ứng, vì người bán đã tính sẵn các khoản chi phí đó vào. Bạn nên so sánh tổng chi phí thực tế thay vì chỉ nhìn đơn giá, bởi hai báo giá đôi khi không cùng phạm vi trách nhiệm.
Nếu bạn chưa có đối tác vận chuyển quen tay, CIF thường là lựa chọn an toàn hơn. Khi đã có nguồn vận chuyển đáng tin cậy, FOB có thể giúp tiết kiệm hơn về lâu dài. Dù chọn cách nào, việc đánh giá đơn vị vận chuyển vẫn quan trọng; bạn có thể tham khảo cách lập top danh sách công ty, trung tâm, đơn vị uy tín để có thêm tiêu chí so sánh trước khi quyết định.
Lưu ý khi thỏa thuận điều khoản nhập hàng
Trước khi ký, hãy hỏi rõ bên bán đang báo giá theo FOB hay CIF. Sau đó, xác định cảng nào là điểm chuyển giao trách nhiệm và ai chịu bảo hiểm. Ba câu hỏi này giúp tránh rất nhiều tranh cãi về sau.
Ngoài ra, nên yêu cầu bảng tính chi phí chi tiết. Một bảng rõ ràng cho thấy khoản nào nằm trong giá và khoản nào phải tự chi trả. Bước kiểm tra này thường giúp bạn ít gặp bất ngờ hơn hẳn khi hàng về.
Nếu bạn đang xây dựng kênh bán hàng online cho sản phẩm nhập khẩu, có thể tìm hiểu thiết kế web TMĐT để có nền tảng bán hàng phù hợp với mô hình kinh doanh của mình. Một website bán hàng rõ ràng về giá và thời gian giao nhận cũng giúp khách hàng hiểu hơn về chi phí của sản phẩm nhập khẩu.
Kết luận
FOB và CIF khác nhau chủ yếu ở việc ai lo cước vận chuyển và bảo hiểm đến đâu. Hiểu đúng hai điều khoản này giúp bạn đọc báo giá nhanh hơn và tránh các khoản phát sinh ngoài dự tính. Trước khi ký hợp đồng, hãy đối chiếu kỹ điều khoản đang áp dụng và yêu cầu bảng chi phí minh bạch.
Chúng tôi hy vọng bài viết giúp bạn tự tin hơn khi làm việc với đối tác nước ngoài. Nếu còn thắc mắc về một tình huống cụ thể, hãy ghi lại điều khoản và trao đổi với đơn vị vận chuyển trước khi quyết định.