Mỗi lần có người hỏi bán bu lông ốc vít ở đâu cho đáng tin, chúng tôi lại nhớ đến một chuyện khá quen. Một túi ốc vít rẻ ngoài chợ trông bề ngoài gần như y hệt hàng ở tiệm chuyên. Chỉ khi lắp xong vài tháng, mưa nắng thay phiên nhau, bạn mới thấy những con ốc bắt đầu loang gỉ. Vì vậy, trước khi tìm nơi mua, việc đáng làm nhất là hiểu mình cần loại nào và sẽ lắp ở đâu.
Chúng tôi từng gặp không ít khách mua một túi giá thấp rồi lắp giàn phơi, chưa qua hết một mùa mưa đã thấy gỉ. Lúc đó, câu hỏi quen thuộc lại xuất hiện: vậy nên chọn chất liệu nào cho sân thượng? Câu trả lời nằm ở môi trường đặt vật liệu, chứ không nằm ở giá. Ngoài trời ẩm và mưa nắng quanh năm, bạn nên ưu tiên loại chống ăn mòn tốt, dù giá nhỉnh hơn một chút.
Tiêu chí chọn nơi mua khi cần mua lẻ
Một nơi bán tốt không nhất thiết phải lớn. Điều quan trọng hơn là họ ghi rõ quy cách và trả lời thẳng thắn. Nếu bạn hỏi về chất liệu mà người bán cứ lảng sang chuyện giá, bạn nên cân nhắc lại.
Chính sách đổi trả cũng đáng xem trước. Mua nhầm đường kính là chuyện rất hay xảy ra, nhất là khi chưa đo kỹ. Nơi chấp nhận đổi, hoặc cho phép mua đúng số lượng bạn thật sự cần, sẽ giúp bạn đỡ tốn hơn nhiều so với phải mua cả bao.
Khả năng tư vấn cũng là một dấu hiệu đáng tin. Người bán hiểu nghề thường hỏi bạn đang làm việc gì, nền là vật liệu gì, đặt ở đâu, rồi mới gợi ý. Cách làm đó đáng tin hơn bất kỳ lời quảng cáo nào.
Phân biệt các loại bu lông, ốc vít thường gặp
Nếu chưa quen, các loại này rất dễ nhầm. Nói đơn giản, bu lông là chi tiết có ren, cần đai ốc đi kèm để siết hai vật lại với nhau. Vít thì thường vặn trực tiếp vào vật liệu, không cần đai ốc.
- Bu lông lục giác: loại quen thuộc nhất, thường dùng để ghép khung sắt hoặc gỗ.
- Bu lông nở: bắt vào tường bê tông hay gạch, nhờ phần đầu nở ra bám chắc trong lỗ khoan.
- Vít gỗ: dùng cho ván, gỗ dán và chi tiết nội thất.
- Vít tôn: có đầu bịt riêng để bắt mái tôn mà không bị rò nước.
Mỗi loại chịu tải và môi trường khác nhau. Dùng vít gỗ để treo kệ nặng lên tường gạch là sai ngay từ đầu. Trước khi ra tiệm, hãy tự hỏi nền đang là gỗ, sắt, tôn hay tường xây.
Ví dụ thực tế: tự lắp giàn phơi ban công
Một khách hàng của chúng tôi định tự lắp giàn phơi ngoài ban công. Anh hỏi loại nào dùng ngoài trời mà không gỉ sau một mùa mưa. Chúng tôi khuyên anh làm theo ba bước đơn giản.
Bước đầu là đo kích thước thực tế, ghi lại đường kính lỗ và độ dày vật liệu. Bước hai là đối chiếu với số liệu đã đo, đừng đoán bằng mắt. Bước ba là mua dư khoảng 10% để phòng hao hụt khi siết hoặc khi phải thay một con.
Với những chi tiết cần làm theo kích thước riêng, bạn có thể tham khảo dịch vụ gia công kẹp theo bản vẽ thay vì cố cắt ghép tại nhà. Chi phí nhỉnh hơn một chút, nhưng độ chắc chắn tốt hơn nhiều.
Sai lầm hay gặp khi mua bu lông
Lỗi phổ biến nhất là chỉ nhìn đường kính mà quên chiều dài ren. Hai con cùng đường kính nhưng ren dài ngắn khác nhau sẽ không siết đủ lực và dễ lỏng dần. Hãy xem cả ba thông số trước khi trả tiền.
Nhầm bu lông nở với bu lông thường cũng hay gặp. Bu lông thường không có cơ chế bám vào bê tông, nên bắt vào đó chỉ giữ được vài ngày. Nhìn kỹ phần đầu và thân trước khi mua sẽ tránh được chuyện này. Bạn cũng có thể tham khảo thêm những điều cần biết về vật liệu và môi trường sử dụng để hiểu rõ hơn về điều kiện làm việc của vật liệu.
Mua giá rẻ nhưng không rõ nguồn gốc là cái bẫy dễ gặp nhất. Giá thấp thường kéo theo chất liệu kém hoặc ren không đều, và số tiền tiết kiệm được sẽ mất khi phải tháo ra làm lại.
Cách đọc quy cách và ký hiệu
Đường kính là độ lớn của thân bu lông, thường tính bằng milimét. Bước ren là khoảng cách giữa hai đỉnh ren liền kề. Chiều dài là đoạn từ đầu mũ đến cuối thân. Ba thông số này cần đối chiếu đủ thì mới đúng.
Ký hiệu chất liệu và cấp bền thường nằm trên đầu bu lông, dưới dạng số hoặc vạch. Bạn không cần thuộc hết, chỉ cần biết đâu là thông tin để hỏi lại người bán khi còn nghi ngờ.
Một mẹo nhỏ là giữ lại một con mẫu sau khi mua. Lần sau cần thêm, mang mẫu ra đối chiếu là đủ, khỏi phải nhớ số liệu hay đoán mò.
Chi phí và cách hỏi báo giá
Không có mức giá cố định cho bu lông. Giá phụ thuộc vào chất liệu, đường kính, chiều dài và số lượng. Hãy hỏi báo giá theo từng quy cách cụ thể thay vì hỏi chung chung.
Đừng quên hỏi phí cắt hoặc gia công nếu bạn cần chiều dài đặc biệt. Có nơi tính riêng khoản này, khiến tổng tiền cao hơn dự tính. Khi so sánh các nơi, hãy quy về cùng đơn vị tính, ví dụ theo cái hoặc theo kilogram.
Bảo quản và kiểm tra trước khi lắp
Trước khi lắp, xem qua ren có bị móp méo không. Ren hỏng khiến đai ốc khó ăn khớp, và bạn sẽ mất thêm thời gian cho việc đó.
Bảo quản nơi khô ráo là điều nên làm. Bạn có thể để trong hộp kín có gói hút ẩm, cách này khá hiệu quả ở những nơi ẩm như nhiều vùng miền Nam. Còn nếu gỉ đã ăn sâu vào thân, đừng cố giữ lại, thay loại khác sẽ an toàn hơn, nhất là với chi tiết chịu lực.
Câu hỏi thường gặp
Bu lông nở và bu lông thường khác nhau chỗ nào?
Bu lông nở có phần đầu thiết kế để nở ra khi siết, bám chặt vào lỗ khoan trên tường bê tông hoặc gạch. Bu lông thường cần đai ốc và lỗ xuyên sẵn, phù hợp để ghép hai vật kim loại hoặc gỗ với nhau. Dùng sai loại thì mối nối sẽ không đủ chắc.
Ốc vít inox có cần bảo dưỡng không?
Inox chống gỉ tốt hơn sắt thường, nhưng không hoàn toàn miễn nhiễm. Ngoài trời ven biển hoặc nơi có hóa chất, bạn nên kiểm tra định kỳ và lau sạch bụi bẩn. Bảo dưỡng nhẹ thường đã đủ để giữ bền lâu.
Mua lẻ hay mua sỉ thì hơn?
Nếu chỉ làm một việc nhỏ trong nhà, mua lẻ thường hợp lý hơn vì không phải bỏ tiền cho số lượng dư thừa. Còn nếu đang sửa cả công trình, mua theo bao có thể rẻ hơn. Tùy nhu cầu mà quyết định.
Làm sao biết mối nối đã đủ chắc?
Sau khi siết, thử kéo nhẹ hoặc lắc mối nối xem có xê dịch không. Nếu không có độ lỏng và đai ốc không bị trượt, mối nối thường đã đạt yêu cầu. Với việc chịu tải lớn, bạn nên nhờ người có kinh nghiệm kiểm tra thêm.